"Ransomware decryption tool", "no more ransom", "fidye virüsü çözücü" — bu aramaları yapan herkes aynı şeyi umuyor: bir program indirilecek, dosyalar açılacak. Bazen gerçekten öyle oluyor. Çoğu zaman olmuyor. Farkı bilmek, hem zaman hem para kazandırıyor.
Ücretsiz çözücüler gerçek mi?
Evet, gerçek olanları var. Kolluk kuvvetleri ve güvenlik firmalarının ortak yürüttüğü çalışmalar sonucunda bazı fidye ailelerinin anahtarları ele geçirildi ve ücretsiz çözücüler yayınlandı. No More Ransom girişimi bunların toplandığı en bilinen kaynaktır.
Ama bir şartla: çözücü, belirli bir fidye ailesinin belirli bir sürümü için yazılır. Başka bir aileye ait dosyada hiçbir işe yaramaz. Bu yüzden ilk adım araç indirmek değil, aileyi tespit etmektir.
Adım 1: Hangi aile?
Tespit için üç şeye bakılır:
- Fidye notu — dosya adı, metin biçimi ve iletişim yöntemi aileye özgüdür.
- Dosya uzantısı — şifrelenmiş dosyalara eklenen uzantı güçlü bir ipucudur.
- Şifreli dosyanın kendisi — dosya başlığındaki imza, uzantı yanıltıcı olduğunda ailenin gerçek kimliğini verir.
Bu üçü birlikte değerlendirilmeli. Sadece uzantıya bakmak yanıltır; farklı aileler aynı uzantıyı kullanabilir, bazı gruplar da bilerek başka bir aileyi taklit eder.
Adım 2: O aile için çözücü var mı?
Aile belirlendikten sonra cevap net olur: ya vardır ya yoktur. Burada gerçekçi olmak gerekiyor.
Çözücü bulunma ihtimali yüksek olanlar: yıllar önce faaliyet göstermiş, dağıtılmış veya operasyonu çökertilmiş aileler; şifrelemeyi hatalı uygulamış amatör yapımlar; anahtarı sabit gömülmüş basit örnekler.
Çözücü bulunma ihtimali çok düşük olanlar: bugün aktif olan, hizmet olarak kiralanan (RaaS) profesyonel aileler. Bunlar her kurban için ayrı anahtar üretir ve anahtarı yalnızca kendi sunucularında tutar. Şifreleme doğru uygulandığında dışarıdan çözmek matematiksel olarak mümkün değildir.
Bir aracın "tüm fidye yazılımlarını çözer" iddiası, teknik olarak imkânsız bir vaattir. Böyle bir iddia gördüğünüzde o araç ya işe yaramaz ya da kendisi zararlıdır.
Sahte çözücü tuzağı
Bu alan dolandırıcılığın yoğun olduğu bir yer, çünkü hedef kitle panik hâlinde ve ödemeye hazır. Sık görülen üç desen:
- Ücretli "çözücü" satan siteler. Çoğu, aslında fidyeyi saldırgana ödeyip üstüne komisyon alan aracılardır. Bazıları hiçbir şey yapmaz.
- İndirilen aracın kendisinin zararlı olması. Zaten çökmüş bir sisteme ikinci bir zararlı eklemiş olursunuz.
- Deneme sürümünün dosyaları daha da bozması. Yanlış aile için çalıştırılan bir çözücü, şifreli dosyanın yapısını bozarak doğru çözücü bulunsa bile kurtarmayı imkânsız hâle getirebilir.
Bu yüzden altın kural: çözücüyü asla orijinal dosya üzerinde denemeyin. Önce kopya alın, denemeyi kopyada yapın.
Çözücü yoksa yol bitti mi?
Hayır. Çözücü, kurtarma yollarından yalnızca biri. Diğerleri:
- Çevrimdışı veya değiştirilemez yedekten dönüş.
- Windows gölge kopyaları (silinmemişse).
- Silinmiş orijinal dosyaların adli yöntemlerle kurtarılması — birçok fidye yazılımı orijinali silip şifreli kopya bıraktığı için bu yol şaşırtıcı biçimde verimli olabilir.
- Verinin başka bir yerdeki kopyaları: kullanıcı bilgisayarları, e-posta ekleri, bulut sürüm geçmişi, ayrı veritabanı yedekleri.
Bu yolların hepsi, sisteme olaydan sonra ne kadar az dokunulduğuna bağlı. Ayrıntılı anlattığımız yazı: şifrelenen dosyalar nasıl kurtarılır.
Doğru sıra
- Cihazı ağdan ayır, kapatma.
- Şifreli dosyalardan ve fidye notundan kopya al.
- Aileyi tespit et.
- O aile için resmî bir çözücü var mı, kontrol et.
- Varsa kopya üzerinde dene.
- Yoksa diğer kurtarma yollarına geç.
- Her hâlükârda kök nedeni bul ve kapat.
Yardım gerekiyorsa
Aile tespiti ve çözücü doğrulaması, yanlış yapıldığında geri dönüşü olmayan adımlar. Emin değilseniz denemeden önce acil müdahale hattımızı arayın: 0549 904 46 80. Müşterimiz olmanız gerekmiyor; vaka bazlı çalışıyoruz.